თეო გილიგაშვილი:"ქალი ხევსურეთში - ცოლი, დედა და შვილი - ძროხებზე გაცვლილი სიცოცხლით"
ავტორი: გურიის მოამბე
თეო გილიგაშვილი:"ქალი ხევსურეთში - ცოლი, დედა და შვილი - ძროხებზე გაცვლილი სიცოცხლით"

- ქალი? ქალი განა ცოტა რამეს აკეთებდა, მაგრამ კაცის ნახევარი ფასიც არა ჰქონდა. ქმარს თუ ცოლი შემოაკვდებოდა, 20 ძროხა უნდა მიეყვანა მამამისისთვის და სისხლს აღარავინ აიღებდა. სამაგიეროდ, ხატობისას შემთხვევით მარჯვენაში რომ დაეჭრა ხევსური, 25 ძროხა იყო საჭირო... 
- და ის თუ მოკვდა? 
- მოკვდა? მერე რა, ქალი იყო. გარშემო სულ მტრები ცხოვრობდნენ, ამიტომ იყო, რომ კაცის სიცოცხლეს დიდი ფასი ჰქონდა, ძალიან დიდი!.. 
- "გრუზავიკის" მძღოლიც ხევსური იყო, წვიმაში მოგვიწია მგზავრობა, მარტო მე მეცვა თხლად და ძარაზე გალუმპული შევეცოდე, უხელტეილზე კაბინაში გადმომსვა. მთელი გზა ენა არ გაუჩერებია, სამაგიეროდ, მე აღარ ამომიღია ხმა - იმ ქალზე ვფიქრობდი, ქმარს "შემთხვევით რომ შემოაკვდა" და მამამ მისი სიცოცხლეს ფასი 20 ძროხა დაადო.. 
მანქანიდან რომ ჩამოვედი, მონუსხული ვიდექი. მთის ფერდზე მერცხლის ბუდესავით შეკინძული იყო შატილი, თავისი ჩაწნული კოშკებით. ასე გაშტერებული დავადექი ბილიკს.
- ეგ დიაცის გზა არ არის, სახატე ალაგია, ქალს აქ რა ესაქმება? ქვევიდან მოუარე,! - დამიძახა ვიღაც შუახნის კაცმა ხევსურული კილოთი. გავხედე, ცელზე იყო დაყუდებული და ისეთი კოპებით მიყურებდა, გამახსენდა, რომ არც ვინმეს ცოლი ვიყავი და ამიტომ არც 20 ძროხა შეხვდებოდა მამაჩემს და ისევ ქვევით დავეშვი. "დიაცის გზა" უფრო შორი იყო, მაგრამ კოშკამდე მაინც ავაღწიე. დავბინავდი, ქვის იატაკზე თხელი პარალონი და საძილე მქონდა გაშლილი და ყველაზე მაგარ სასტუმროს მერჩივნა. ახლა უკვე სტუმარი ვიყავი, ვახშამი საუკუნის წინ გათლილ ხის მაგიდაზე დამილაგეს. ოთახის შუაში უხუცესი ჭინჭარაული იჯდა და ყვებოდა:
- ისეთი მძიმე იყო ქალის შრომა, ახლა ვერც წარმოუდგენიათ. უვლიდა საქონელს, სახლს, ქმარს, შვილებს... ღამე რამდენჯერ გამღვიძებია და მთელი დღის დაღლილი დედაჩემი კიდევ ჭრაქთან იჯდა და ჭრელ წინდებსა ჰქსოვდა. ზამთრისთვის კარგა ბლომად უნდა გვქონოდა და არ შეგვცივოდა. საიდან შეეძლო ნეტავ ამდენი? ჩემს ძმაზე 14 წლით იყო დიდი...
- ჭინჭარაული ზორბა კაცი იყო. სამფეხა სკამზე ძლივს ეტეოდა და ზღპარივით ყვებოდა ამბებს, რომელიც მისი ცხოვრება იყო. 
დაღამდა, ცხვირში სიცივის ხორკლები და ნაბიჯებით გასრესილი ნამიანი ბლახის სუნი ერთნაირად მიღიტინებს. კოშკის წინ ქვის საფეხურზე ვზივარ, ჩემს წინ კი ციცაბო დაღმართია და კიდევ ცა, ვარსკვლავებით მოჭედილი და მიწამდე ფარდად დაშვებული. მთვარე ჯერ არ ამოსულა და ამიტომ ანთია ამდენი ციცინათელა ცაზე. სიჩუმეს მხოლოდ არღუნის ხმა არღვევს, სიბნლეს - მდინარის პირას საქონლის ფერმასთან დაკიდებული ფანარი. ნიავის დაბერვაზე ალბათ ჭრიალებს, მაგრამ ტალღების ხმაურში არც ეგ ისმის. ვერც ვიგებ, ისე წამომადგა ორი უზარმაზარი ლანდი თავზე. 
- გამარჯობა! - და გვერდი ამიარეს. ალბათ მწყემსები - საქონელი დააბინავეს და კოშკში ბრუნდებიან. ნამდვილად "დიაცის ქვაზე" ვზივარ, თორემ აქედანაც ამაგდებდნენ, ვფიქრობ შეშინებული. ცოტა ხანში სიცივე უკვე აღარ მიღიტინებს, მაწუხებს. ვძვრები ჩემს ცივ ოთახში - საძილეში ბოლომდე ვეფლობი, თვალებს ვხუჭავ და ისევ იმაზე ვფიქრობ, როგორი იყო, ყოფილიყავი ქალი ხევსურეთში - ცოლი, დედა და შვილი - ძროხებზე გაცვლილი სიცოცხლით. 

'.$TEXT['print'].'