საინტერესო ფაქტები და მოსაზრებები შავი ზღვის შესახებ

რატომ არის შავი ზღვა შავი?

მეცნიერებისთვის შავი ზღვის 20-ზე მეტი დასახელებაა ცნობილი. მაშინ, როცა ჯერ კიდევ ნაკლებად იყო შესწავლილი, ძვ.წ. მე-5 საუკუნიდან, ძველი ბერძენი ზღვაოსნები მას “პონტოს აქსინოსს” უწოდებდნენ, რაც არასტუმართმოყვარე ზღვას ნიშნავს. თანდათანობით ათვისების შემდეგ სახელწოდება შეიცვალა და მას უკვე “პონტოს ევქსინოსს” ანუ სტუმართმოყვარე ზღვას უწოდებდნენ. მე-9 საუკუნიდან არაბები “რუსეთის ზღვას” ეძახდნენ, მე-15 საუკუნიდან კი თურქები-ყარადენიზს (შავი ზღვა).

image

დღეს მას უკვე შავი ზღვა ეწოდება. რატომ? ამ კითხვაზე ერთმნიშვნელივანი პასუხი მეცნიერებს არ აქვთ.

ერთი ვერსიით, შავი მას იმიტომ ეწოდა, რომ ნებისმიერი ლითონის ნივთი (მაგალითად ღუზა), რომელიც ზღვის სიღრმეში ხვდებოდა, შავი ფერის ნადებით იფარებოდა, რაც ზღვაში გოგირდწყალბადის დიდი რაოდენობით არსებობაზე მეტყველებს. სხვა ვერსით, ასეთი სახელი ზღვას რთული ნავიგაციის გამო ეწოდა.

მკვდარი სიღრმეების ზღვა

შავი ზღვის კიდევ ერთი დასახელება საკმაოდ დამთრგუნველად ჟღერს-“მკვდარი სიღრმეების ზღვა”. შავი ზღვა ორ დონედ იყოფა. 150-200 მეტრზე მეტ სიღრმეზე აქ პრაქტიკულად არ არის სიცოცხლე, წყლის სიღრმისეულ შრეებში გოგირდწყალბადის დიდი რაოდენობით არსებობის გამო.

თავისი არსებობის მანძილზე შავ ზღვაში დაგროვდა მილიარდ ტონაზე მეტი გოგირდწყალბადი, რომელიც ბაქტერიების ცხოველმოქმედების შედეგია.

 

image

ერთი ვერსიით, თვითონ შავი ზღვის გაჩენა (7500 წლის წინ) დაკავშირებულია ოდესღაც მის ადგილზე მდებარე ტბის, მტკნარი წყლის ბინადრების მასიურ განადგურებასთან. ამის შედეგად მის ფსკერზე დაიწყო გოგირდწყალბადისა და მეთანის დაგროვება. თუმცა ერთიანი აზრი გოგირდწყალბადისა და მეთანის დიდი რაოდენობით წარმოშობის შესახებ მეცნიერებს არ აქვთ. შავი ზღვის გოგირდწყალბადის რაოდენობა 3, 1 მილიარდი ტონაა. ბოლო წლების გამოკვლევები უფლებას გვაძლევს შავ ზღვას უწოდოთ არა მარტო გოგირდწყალბადის, არამედ მეთანის გიგანტური რეზერვუარი.

სწორედ ლითოსფეროს ფილების მოძრაობის შედეგად მეთანის დეტონაციით აიხსნება უცნაური ფენომენი, რომელიც 1927 წლის 11 სექტემბრის მიწისძვრის დროს მოხდა. ყირიმის ცნობილმა მკვლევარმა, პროფესორ-გეოლოგმა ს.პ. პოპოვმა ასე აღწერა ეს მოვლენა: “…მიწისძვრის დროს შავი ზღვის დასავლეთ სანაპიროს სამი შუქურის დამკვირვებლებმა შენიშნეს გიგანტური ცეცხლოვანი ზოლი, სევასტოპოლიდან ლუკულის კონცხამდე, ნაპირიდან 55 კმ.-ის დაშორებით”. შემდგომი გამოკითხვებით დადგინდა, რომ ეს აალება არ იყო ერთადერთი, დამკვირვებლების მიერ შემჩნეული იქნა სამი ასეთი შემთხვევა.

შავი ზღვის წარღვნა

ძვ.წ. დაახლოებით 5600 წ., შავ ზღვას უფრო მოკრძალებული საზღვრები ჰქონდა, ვიდრე დღეს აქვს. ამერიკელი გეოლოგების, რაიმანის და პიტმანის თეორიით, ზღვა ადრე მტკნარწყლიანი ტბა იყო, შემდეგ მიწისძვრების შედეგად, ხმელთაშუა ზღვა (რომელიც ადრე ჩაკეტილი ზღვა იყო) შეუერთდა შავ ზღვას, სადაც დიდი სისწრაფით დაიწყო მარილიანი ზღვის წყლის გადადინება. შავი ზღვის დონემ აიწია 140 მეტრით. დღევანდელი ბოსფორის სრუტეზე უზარმაზარი ჩანჩქერი წარმოიქმნა, საიდანაც დაუსრულებლად დაიწყო დინება წყალმა. იგი სიძლიერით 200-ჯერ აღემატებოდა ნიაგარის ჩანჩქერს. ამავე დროს წარმოიშვა აზოვის ზღვა.

image

შავი ზღვის მოცულობაში მკვეთრად მომატებამ (1, 5-ჯერ) გამოიწვია სანაპირო ზოლის დაუყოვნებლივ დატბორვა.

არსებობს ვერსია, რომ სწორედ ეს მოვლენა გახდა საფუძველი მრავალ ხალხთა კულტურაში საყოველთაოდ არსებული მითის წარმოშობისა წარღვნის შესახებ. ზოგიერთი ისტორიკოსი, ასევე შავ ზღვას უკავშირებს, პლატონის მონათხრობს ატლანტიდის შესახებ. ნებისმიერ შემთხვევაში, შავი ზღვის წყალდიდობამ გამოიწვია ხალხების სრულმასშტაბიანი გადასახლება.

image

2000 წელს შავი ზღვის სანაპიროს გამოკვლევების, მოლუსკების რადიონახშირბადულმა ანალიზის და წყალსატევის დანალექი ქანების ცვლილებების შესწავლის საფუძველზე, ცნობილი მარინოლოგი, ბალარდი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ჯერ კიდევ 7500 ათასი წლის წინ შავი ზღვა აბსოლუტურად მტკნარი იყო, რაც ნაწილობრივ ადასტურებს თეორიას შავი ზღვის გაფართოების და წარღვნის შესახებ.image

შავი ზღვის ოქრო

ბოლო გამოკვლევებით, შავი ზღვის წყლები მდიდარია არა მხოლოდ გოგირდწყალბადით, არამედ კეთილშობილი ლითონებითაც, როგორიცაა ოქრო და ვერცხლი. ერთ-ერთი გათვლით, ზღვაში არსებული ვერცხლის წონა 540 ათას ტონას, ხოლო ოქროს წონა -270 ტონას შეადგენს.

გააზიარეთ და მოიწონეთ სტატია:

მსგავსი სტატიები

  • 95
    მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომეოსმა საშობაო ეპისტოლე ქართულადაც გამოაქვეყნაკონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსმა, მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომეოსმა საშობაო ეპისტოლე სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის, ქართულად გამოაქვეყნა. მსოფლიო პატრიარქის საშობაო ეპისტოლეს ქართულ ტექსტს მსოფლიო საპატრიარქო ავრცელებს. „ეკლესიას სისავსეს: მადლი, წყალობა და მშვიდობა ბეთლემში შობილი იესო ქრისტესი * * * ქრისტეში ყოვლად ღირსეულნო ძმანო და საყვარელნო შვილნო, ვმოგზაურობთ ყოვლადწმინდა ქალწულთან ერთად, და მადლიერების გრძნობით გამსჭვალულნი, მოუთმენლად…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები
  • 95
    დეკანოზი ილია ჭიღლაძე საქართველოს ეკლესიაში გადაუდებელ რეფორმებს ითხოვსსაჭიროა საპატრიარქოს ბიუჯეტიდან საარსებო ხელფასების დანიშვნა ყოველი სასულიერო პირისათვის, – ამის შესახებ დეკანოზი ილია ჭიღლაძე სოციალურ ქსელში წერს. დეკანოზი ვრცელ მიმართვას ავრცელებს და საქართველოს ეკლესიაში არსებულ პრობლემებზე საუბრობს. “გადაუდებელი, აუცილებლად საჭირო ადმინისტრაციული და ორგანიზაცული რეფორმები საქართველოს ეკლესიაში, რომელთა განხორციელების გარეშე შეუძლებელია კანონიკური წესრიგის და სამართლიანი, ღვთივსულიერად ჰარმონიული მდგომარეობის დამყარება საეკლესიო…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები
  • 95
    კალანდა გურიაში - ეთნოგრაფ სერგი მაკალათიას მოგონებებიდანროგორ ხვდებოდნენ გურულები ახალ წელს ცნობილი ქართველი ეთნოგრაფისა და ისტორიის მეცნიერებათა პროფესორის სერგი მაკალათიას ნაშრომის „ახალწელიწადი საქართველოში“ (1827 წლის გამოცემა) მიხედვით ძველად საქართველოში  ახალი წლის დასაწყისად  სხვადასხვა დრო და რიცხვი იყო მიჩნეული. მე-11 საუკუნიდან მიღებული იყო ორგვარი წელთაღრიცხვა, პირველი სექტემბერი და პირველი იანვარი. ერთი მათგანი განმწესებული იყო საეკლესიო წელთაღრიცხვისათვის ხოლო…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები
  • 95
    საიდუმლო სერობა- დღეს დიდი ხუთშაბათიაიერუსალიმში დიდებით შესვლიდან მეოთხე დღეს იესომ თავისი თორმეტი მოწაფე შეკრიბა და საბოლოოდ დამოძღვრა: "ნუ იქნება თქვენ შორის ცილობა, ვინ უფრო დიდია, არამედ უდიდესი იყოს, როგორც უმცირესი და წინამძღვარი, როგორც მსახური... მე ვარ თქვენ შორის, როგორც მსახური, თქვენ კი ხართ ჩემს განსაცდელში - ჩემს გვერდით მყოფნი" (ლუკა 22,24-30). და რადგან უწყოდა,…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები