როგორ უვლიდნენ თავს ძველ დროში ქართველი ქალები

რო­გო­რი იყო შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მოდა სა­ქარ­თვე­ლო­ში, რო­გორ უვ­ლიდ­ნენ თავს ქა­ლე­ბი და რო­გორ იცავ­დნენ ჰი­გი­ე­ნას? გვი­ან­დე­ლი და შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის ქარ­თუ­ლი ის­ტო­რი­უ­ლი წყა­რო­ე­ბი ამ თე­მებ­თან და­კავ­ში­რე­ბით სა­ინ­ტე­რე­სო ინ­ფორ­მა­ცი­ას გვაწ­ვდის.

სა­ქარ­თვე­ლოს ეროვ­ნუ­ლი მუ­ზე­უ­მის ის­ტო­რი­ი­სა და ეთ­ნო­ლო­გი­ე­ბის კო­ლექ­ცი­ე­ბის უფ­რო­სი კუ­რა­ტო­რი გუ­ლი­კო კვან­ტი­ძე აცხადებს, რომ რო­გორც და­ბა­ლი, ისე მა­ღა­ლი სო­ცი­ა­ლუ­რი წრის წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბის ტან­საც­მლის ფორ­მებს შო­რის გან­სხვა­ვე­ბა არ იყო, სხვა­ო­ბა მხო­ლოდ ქსო­ვი­ლის ხა­რისხსა და ტან­საც­მლის შემ­კუ­ლო­ბა­ში შე­იმ­ჩნე­ო­და.

თუკი XVI-XVIII სა­უ­კუ­ნე­ებ­ში მა­ღა­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის წარ­მო­მად­გე­ნელ ქა­ლებს სპარ­სუ­ლი, ევ­რო­პუ­ლი ან რუ­სუ­ლი (XIX-XX სს 20-30-იანი წლე­ბი) ძვირ­ფა­სი ქსო­ვი­ლე­ბი­სა­გან ნა­კე­რი კა­ბე­ბი ეც­ვათ და ჩიხ­ტი-კოპს

ძვირ­ფას­თვლი­ა­ნი შუბ­ლის ქინ­ძის­თა­ვით ილა­მა­ზებ­დნენ, ამა­ვე დროს გლე­ხის ქალი ში­ნაქ­სო­ვი ან უბ­რა­ლო, ფაბ­რი­კუ­ლი ბამ­ბის ქსო­ვი­ლი­სა­გან შე­კე­რილ კა­ბას ატა­რებ­და, მის ჩიხ­ტი-კოპს კი კა­ლის­თა­ვი­ა­ნი შუბ­ლის ქინ­ძის­თა­ვი ამ­შვე­ნებ­და.

XVI-XVIII სა­უ­კუ­ნე­ებ­ში ორი­ვეს კაბა ყელ­თან ერთ ღილ­ზე შეკ­რულ, ჰო­რი­ზონ­ტა­ლურჭ­რი­ლი­ან გუ­ლის­პი­რი­ა­ნი იყო, ხოლო XVIII სა­უ­კუ­ნის ბო­ლო­დან ორი­ვე მათ­გა­ნი იმო­სე­ბო­და ჯერ გუ­ჯას­ტი­ა­ნი, ხოლო შემ­დეგ სარ­ტყელ-გუ­ლის­პი­რი­ა­ნი კა­ბით.

ანა­ლო­გი­უ­რი სუ­რა­თია ქარ­თველ მა­მა­კაც­თა ჩაც­მუ­ლო­ბა­ში. ჩოხა-ახა­ლუ­ხი იქ­ნე­ბო­და ეს თუ ყურ­თმა­ჯი­ა­ნი სა­მა­მა­კა­ცო კაბა, თარ­გით ერთი და ქსო­ვი­ლი­თა და შემ­კუ­ლო­ბით გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი სა­მო­სით იმო­სე­ბოდ­ნენ.

“ვერ ვი­ტყვით, რომ ქარ­თვე­ლი ქა­ლის ჩაც­მის სტი­ლი ერ­თფე­რო­ვა­ნი იყო. გვი­ან­დე­ლი შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის წე­რი­ლო­ბი­თი წყა­რო­ე­ბი­სა და დო­კუ­მენ­ტუ­რი, თუ ვი­ზუ­ა­ლუ­რი მა­სა­ლის სა­ფუძ­ველ­ზე, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქვას, რომ რო­გორც ქა­ლებს, ასე­ვე მა­მა­კა­ცებს ჰქონ­დათ არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი და მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნი სე­ზო­ნუ­რი სა­მო­სი, ისე­თი, რო­გო­რიც იყო ქა­თი­ბი, ტო­ლო­მა, ქუ­ლა­ჯა, გარე სა­მო­სად სახ­მა­რი ახა­ლუ­ხი და სხვ.

გარ­და ამი­სა, ქალ­ბა­ტო­ნი ორ ან სამ კა­ბას ამ­შვე­ნებ­და სხვა­დას­ხვა ფე­რი­სა და შემ­კუ­ლო­ბის მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნი სარ­ტყლით, გუ­ლის­პი­რი­თა და ყურ­თმა­ჯე­ბით, ასე­ვე თავ­საკ­რა­ვე­ბი­თა და სადა თუ და­ბას­მუ­ლი ლე­ჩაქ-ბაღ­და­დე­ბით. XIX სა­უ­კუ­ნის და­სა­წყი­სი­დან, ეტა­პობ­რი­ვად, ჯერ ნელი, ხოლო შემ­დეგ წლებ­ში ინ­ტენ­სი­უ­რი ტემ­პით და­ი­წყო ეროვ­ნუ­ლი სა­მო­სის ევ­რო­პუ­ლით ჩა­ნაც­ვლე­ბა.

მო­დის ასე­თი ცვლი­ლე­ბა იმ პე­რი­ო­დის ქარ­თუ­ლი პრე­სის მი­ხედ­ვით, ფეხ­საც­მლი­დან გახ­და შე­სამ­ჩნე­ვი, ქა­ლებ­მა ტრა­დი­ცი­უ­ლი ქოში, წაღა და მა­შია ე.წ. ბაშ­მა­კე­ბით ჩა­ა­ნაც­ვლეს, რის შემ­დე­გაც შე­მო­ვი­და ხა­ბარ­დი­ა­ნი და პრინ­ცე­სა კა­ბე­ბი, რის მოხ­მა­რე­ბა­საც ბუ­ნებ­რი­ვია კორ­სე­ტე­ბის ტა­რე­ბაც მოჰ­ყვა.

ეროვ­ნულ სა­მოსს უცხო­უ­რი ანაც­ვა­ლებს, გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პო­პუ­ლა­რო­ბით კი ფრან­გუ­ლი ტა­ნი­სა­მო­სი სარ­გებ­ლობ­და. გარ­და იმი­სა, რომ ევ­რო­პი­დან მზა ტან­საც­მე­ლი ჩა­მოჰ­ქონ­დათ, ქა­ლე­ბის­გან გან­სხვა­ვე­ბით, კა­ცე­ბი მო­დის ტენ­დენ­ცი­ებს სწრა­ფად ვერ მიყ­ვე­ბოდ­ნენ, თუმ­ცა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში ჩო­ხა­ში შემ­კუ­ლი ქარ­თვე­ლი მა­მა­კა­ცე­ბი ფრა­კებ­ზე გა­და­ვიდ­ნენ”, – ამ­ბობს გუ­ლი­კო კვან­ტი­ძე.

რაც შე­ე­ხე­ბა ჰი­გი­ე­ნი­სა და თა­ვის მოვ­ლის სა­კი­თხებს, გუ­ლი­კო კვან­ტი­ძის გან­მარ­ტე­ბით, აბა­ნოს ინ­სტი­ტუ­ტი ქარ­თველ­თა ყო­ფა­ში თა­ვი­დან­ვე არ­სე­ბობ­და.

„სა­ვა­რა­უ­დოდ, გვი­ა­ნან­ტი­კუ­რი დრო­ის რო­მა­უ­ლი აბა­ნო­ე­ბის მომ­ხმა­რე­ბე­ლი, მხო­ლოდ სა­ზო­გა­დო­ე­ბის და­წი­ნა­უ­რე­ბუ­ლი ფე­ნის წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი უნდა ყო­ფი­ლიყ­ვნენ. ვი­ნა­ი­დან, ამ პე­რი­ოდ­ში სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის აბა­ნო­ე­ბი არა­ა­და­დას­ტუ­რე­ბუ­ლი. ფე­ო­და­ლურ სა­ქარ­თვე­ლო­ში, აბა­ნო ერ­თობ პო­პუ­ლა­რუ­ლი ად­გილ­სამ­ყო­ფე­ლი ყო­ფი­ლა.

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ თბი­ლი­სის მრა­ვალ­რი­ცხო­ვა­ნი აბა­ნო­ე­ბი სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის იყო. გარ­კვე­უ­ლი შე­ზღუდ­ვე­ბი მა­ინც შე­ი­ნიშ­ნე­ბო­და. აბა­ნო­თა დიდი ნა­წი­ლი მუს­ლი­მან­თათ­ვის ყო­ფი­ლა გან­კუთ­ვნი­ლი. იქ თურ­მე „ურ­წმუ­ნო“ ქარ­თვე­ლე­ბი, სომ­ხე­ბი და იუ­დე­ვე­ლე­ბი ვერ შე­ვი­დოდ­ნენ, რათა არ შე­ე­ვიწ­რო­ე­ბი­ნა „ურ­წმუ­ნოს“ მუს­ლი­მი“, – აღ­ნიშ­ნავს გუ­ლი­კო კვან­ტი­ძე.

რო­გორც ეთ­ნო­ლო­გი გან­მარ­ტავს, გვი­ან­დელ შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის აბა­ნო­ში სულ სხვა სუ­რა­თი იშ­ლე­ბა, აბა­ნო­ში თბი­ლი­სე­ლი ქა­ლე­ბი თით­ქმის მთელ დღეს ატა­რებ­დნენ იქ და ფინ­ჯან ჩა­ის­თან, ათას­გვარ ჭორ­სა და სი­მარ­თლეს უზი­ა­რებ­დნენ ერ­თმა­ნეთს. სა­მო­ვა­რი კი მუ­დამ ცხე­ლი იყო, რო­მე­ლიც აბა­ნოს ტანთგა­სახ­დელ დე­რე­ფან­ში იყო გან­თავ­სე­ბუ­ლი.

ქა­ლე­ბის­თვის აბა­ნო სი­ლა­მა­ზის სა­ლო­ნიც იყო, სა­დაც ქა­ლე­ბი ინით თმას იღე­ბავ­დნენ და თავს ათას­ნა­ი­რად იკოხ­ტა­ვებ­დნენ.

„აბა­ნო­ში სახ­მარ ნივ­თებს გა­სა­თხო­ვარ ქალ­საც კი ატან­დნენ  მზი­თევ­ში. ამ ნივ­თე­ბის მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბა და ხა­რის­ხი ოჯა­ხის მა­ტე­რი­ა­ლურ შეძ­ლე­ბა­ზე იყო და­მო­კი­დე­ბუ­ლი,“ – აღ­ნიშ­ნავს გუ­ლი­კო კვან­ტი­ძე.
სა­ა­ბა­ნოე ნივ­თე­ბი­დან ზო­გი­ერ­თი “გა­სახ­დელ” ოთახ­ში გა­მო­ი­ყე­ნე­ბო­და, ზო­გიც „სა­ბა­ნაო“ ოთახ­ში. რო­გო­რი­ცაა ზი­რან­და­ზი – ფეხ­ქვეშ და­სა­გე­ბი ხა­ლი­ჩა, სუ­ზა­ნი – ტახ­ტზე ან მა­გი­და­ზე გა­და­სა­ფა­რე­ბე­ლი ქსო­ვი­ლი, ინის სალ­ბო­ბი ჯამ­თასე­ბი, ხა­ლი­ჩა, ქეჩა და ბოხ­ჩა „გა­სახ­დელ“ ოთახ­ში გა­მო­სა­დე­გი ნივ­თე­ბი.

ეროვ­ნუ­ლი მუ­ზე­უ­მის ის­ტო­რი­ი­სა და ეთ­ნო­ლო­გი­ე­ბის კო­ლექ­ცი­ე­ბის უფ­რო­სის თქმით, ჰი­გი­ე­ნის და­სა­ცა­ვად ქა­ლე­ბი ისეთ ნივ­თებს იყე­ნებ­დნენ, რო­გო­რი­ცაა სა­ა­ბა­ნო­ე­ხის ქო­შე­ბი, ეროვ­ნულ მუ­ზე­უმ­ში, აღ­მო­სავ­ლურ ნა­კე­თო­ბა­თა ფონდში და­ცუ­ლი, ინის სა­ზე­ლი სპარ­სუ­ლი, ასე­ვე ვერ­ცხლში ჩას­მუ­ლი ქუს­ლის სა­ხე­ხი ქვე­ბი, წარ­ბის სა­კო­რექ­ციო პინ­ცე­ტი, ინის გა­სახ­სნე­ლი თასე­ბი, სხვა­დას­ხვა ხა­რის­ხი­სა და ფე­რის ბოხ­ჩე­ბი, სუ­ზა­ნე­ბი, ქი­სე­ბი და სხვა.

https://www.allnews.ge

 

გააზიარეთ და მოიწონეთ სტატია:

მსგავსი სტატიები

  • 82
    "რატომ შენთან ერთად არ წამიყვანე"? -სესილია თაყაიშვილის წერილები გარდაცვლილ დედასჟურ­ნა­ლი "ის­ტო­რი­ა­ნი" აქ­ვეყ­ნებს ლე­გენ­და­რუ­ლი სე­სი­ლია თა­ყა­იშ­ვი­ლის პი­რად წე­რი­ლებ­სა და ან­დერძს, რომ­ლე­ბიც სა­ქარ­თვე­ლოს ხე­ლოვ­ნე­ბის სა­სახ­ლე­შია და­ცუ­ლი. გთა­ვა­ზობთ სე­სი­ლია თა­ყა­იშ­ვი­ლის სამ მომცრო წე­რილს, მი­წე­რილს დე­დის­თვის: * * * "ერთხელ შე­ვე­კი­თხე მძღოლს, რა­ტომ მა­ყე­ნებთ უხერ­ხულ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში-მეთ­ქი? იცი, რა მი­თხრა? რო­გორ, ჩვენ­თვის ბედ­ნი­ე­რე­ბაა, რომ ჩვენს მან­ქა­ნა­ში ჯდე­ბი­თო. მე ვუ­პა­სუ­ხე, ფული ყო­ველ­თვის აი­ღეთ და ერთი…
    Tags: და, ლი, ვი, ლე, რი, ბა, ში, ნი, ბი, საზოგადოება
  • 82
    ასე გამოიყურებოდა ევროპის 7 ციხესიმაგრე დანგრევამდელოქდაუნის პირობებში მოგზაურობა რთული იქნება მაგრამ შევეცდები პოსტის მეშვეობით გაჩვენოთ ევროპის ულამაზესი ციხესიმაგრეები, რომლებიც დღეს დაზიანებული და დანგრეულია, როგორები იყვნენ თავდაპირველად. სამობორის ციხე, სამობორი, ხორვატია ბოჰემიის სამეფო იყო შუასაუკუნეების ევროპული მონარქიული სამეფო, რომელიც ბატონობდა თანამედროვე ჩეხეთისა და გერმანიის ნაწილებზე XII საუკუნის ბოლოდან პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე. ბოჰემმა მმართველმა ოტოკარმა ააშენა…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები, კულტურა, სოციალური, ქსელი, ისტორია
  • 82
    ქართველი ქალის საოცარი ამბავიისტორიამ რამდენიმე ქართველი ქალის შესახებ შემოინახა ლეგენდები. მათ შორის – მაია წყნეთელზე, ანა ბაჯისა და ყარაჩოხელ, ქამრიან სონაზე. ძველ თბილისში „ქამრიანი სონა“ ერთადერთი ყარაჩოხელი ქალი იყო. მისი გვარი არ არის ცნობილი და მასზე მცირე რამ ვიცით. იოსებ გრიშაშვილის მიხედვით, „ქამრიან სონას“ თბილისში დიდი სახელი და ყველაზე კარგი არღანი ჰქონია. ვიღაც…
    Tags: და, საზოგადოება, მთავარი, თემა, ახალი, ამბები, კულტურა, სოციალური, ქსელი, ისტორია
  • 80
    "გა­მაგრდი, შვი­ლო! ვი­ა­მა­ყებთ ყო­ველ­თვის ნი­კა­თი მე და მისი შვი­ლი""გა­მაგრდი, შვი­ლო! " "ნიკა ვაჟ­კა­ცი და გმი­რია ნამ­დვი­ლად. ყვე­ლა ოპო­ზი­ცი­ის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი იქ იყო მის გვერ­დით. ნი­კამ შე­უძ­ლე­ბე­ლი შეძ­ლო, გა­ა­ერ­თი­ა­ნა მთე­ლი ოპო­ზი­ცია, სხვა­დას­ხვა პო­ლი­ტი­კუ­რი შე­ხე­დუ­ლე­ბის ადა­მი­ა­ნე­ბი. მისი არა­სო­დეს შემ­რცხვე­ბა და ვი­ა­მა­ყებთ ყო­ველ­თვის ნი­კა­თი მე და მისი შვი­ლი. შო­კი­რე­ბუ­ლი ვარ, ამ კად­რებს რომ ვუ­ყუ­რებ­დი. არ ვიცი რა უნდა ვთქვა, ჯერ ანა­ლი­ზის უნა­რიც…
    Tags: ლი, და, ლო, ნი, ში, სა, ლე, ვი, მა, საზოგადოება