სტალინი – “ლენდ-ლიზის საშუალებით მიღებული მანქანების გარეშე, ჩვენ ომს წავაგებდით“-როგორ ეხმარებოდა აშშ საბჭოთა კავშირს

ლენდ-ლიზის პროგრამის ფარგლებში აშშ-ს მიერ პირველი მიწოდება სსრკ-სთვის 1941 წლის 11 ოქტომბერს შედგა, რომელიც გულისხმობდა სამხედრო-სატრანსპორტო და ლოჯისტიკური საშუალებების გადაცემას. ეს იყო პირველი ნაბიჯი ფართო მასშტაბის დახმარებისკენ, რომელსაც შემდგომში მოჰყვა იარაღისა და სამხედრო ტექნიკის სისტემური მიწოდება—-

მიწოდებული ტვირთის ძირითადი კომპონენტები:

20 ტანკი – მათ შორის იყო ბრიტანული Matilda და Valentine ტიპის ტანკები, 360 თვითმფრინავი ( ძირითადად გამანადგურებლები ) – მათ შორის იყო Hawker Hurricane, P-40 kittyhawk, A-20 Havoc

სხვა სამხედრო აღჭურვილობა – მათ შორის იყო სატვირთო მანქანები, საწვავი, საბურავები, სათადარიგო ნაწილები და სხვა ლოჯისტიკური მასალები.

კონვოის დეტალები:

დასახელება: PQ 1

გამგზავრების თარიღი: 1941 წლის 28 სექტემბერი, ისლანდიიდან.

ჩასვლის თარიღი: 1941 წლის 11 ოქტომბერი, არხანგელსკში.

ხომალდების რაოდენობა: 11 სატვირთო ხომალდი.

ეს მიწოდება იყო პირველი მასშტაბური ლენდ-ლიზის დახმარება, რომელიც მოიცავდა მძიმე ტექნიკას და სამხედრო აღჭურვილობას. მიწოდებულმა ტანკებმა და თვითმფრინავებმა მნიშვნელოვანი როლი შესრულეს საბჭოთა კავშირის თავდაცვაში, განსაკუთრებით მოსკოვის ბრძოლების დროს.

ლენდ-ლიზის პროგრამის ფარგლებში, 1942 წელს აშშ-მა საბჭოთა კავშირს მიაწოდა დაახლოებით 2.45 მილიონი ტონა ტვირთი, რაც მთელი ომის განმავლობაში მიწოდებული დახმარების დაახლოებით 14% იყო.

ლენდ-ლიზის პროგრამის ფარგლებში, 1942 წელს აშშ-მა საბჭოთა კავშირს მიაწოდა დაახლოებით 2.45 მილიონი ტონა ტვირთი, რაც მთელი ომის განმავლობაში მიწოდებული დახმარების დაახლოებით 14% იყო.

1942 წლის მიწოდების ძირითადი კომპონენტები:

სამხედრო ტექნიკა:

– თვითმფრინავები: დაახლოებით 2,000 ერთეული, მათ შორის P-39 Airacobra, P-40 Kittyhawk და A-20 Boston.

– ტანკები: დაახლოებით 1,200 ერთეული, მათ შორის M3 Lee და M4 Sherman.

– სატვირთო ავტომობილები: დაახლოებით 50,000 ერთეული, მათ შორის Studebaker US6 და GMC CCKW.

– სხვა ტექნიკა: მათ შორის ყველგანმავალი ჯიპები, მოტოციკლები, არტილერია და კავშირგაბმულობის მოწყობილობები.

სამრეწველო და ლოჯისტიკური მასალები:

– რკინიგზის აღჭურვილობა: მათ შორის ლოკომოტივები, ვაგონები და რელსები.

– საწვავი და ქიმიური პროდუქტები: მათ შორის მაღალი ოქტანობის საავიაციო ბენზინი.

– სამრეწველო მანქანები და ხელსაწყოები: მათ შორის მეტალის დამამუშავებელი დანადგარები.

საკვები და სამედიცინო დახმარება:

– საკვები პროდუქტები: მათ შორის ხორცი, შაქარი, ფქვილი და სხვა აუცილებელი პროდუქტები.

– სამედიცინო მასალები: მათ შორის წამლები, სამედიცინო აღჭურვილობა და ჰიგიენური საშუალებები.

მიწოდების მარშრუტები:

– არქტიკული კონვოები: მიწოდება არხანგელსკისა და მურმანსკის პორტებში.

– სპარსეთის კორიდორი**: მიწოდება ირანის გავლით.

– წყნარი ოკეანის მარშრუტი: მიწოდება ვლადივოსტოკის პორტში.

1942 წელს ლენდ-ლიზის პროგრამამ მნიშვნელოვნად გააძლიერა საბჭოთა კავშირის სამხედრო და სამრეწველო პოტენციალი, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანი იყო ომის მიმდინარეობისას და განსაკუთრებით სტალინგრადის ბრძოლისთვის და ამ სიმბოლური მნიშვნელობის მქონე ქალაქის დაცვისთვის. ლენდ-ლიზის პროგრამის ფარგლებში (1941-1945) ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა საბჭოთა კავშირს გადასცა მნიშვნელოვანი რაოდენობის შეიარაღება, სამხედრო ტექნიკა, საბრძოლო მასალა, სურსათი, სამედიცინო და სტრატეგიული მასალები, რამაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მეორე მსოფლიო ომში. საერთო ჯამში, აშშ-მ სსრკ-ს $11.3 მილიარდის (იმდროინდელი კურსით, 2023 წლისთვის დაახლ. $220 მილიარდი)

შეიარაღებისა და ტექნიკის ტიპები და რაოდენობა:

1. თვითმფრინავები:

– სულ: 14,800 თვითმფრინავი

– ძირითადი ტიპები:

– Bell P-39 Airacobra (მოსკოვის თავდაცვისთვის მნიშვნელოვანი).

– Douglas A-20 Havoc

– North American B-25 Mitchell.

– Curtiss P-40 Warhawk.

– თვითმფრინავები მოიცავდა -ავიაგამანადგურებლებს, მოიერიშეებსა და ბომბდამშენებს, ასევე სადაზვერვო და სატრანსპორტო მოდელებს.

2. ტანკები:

– სულ: 7,000-ზე მეტი ტანკი.

– ძირითადი ტიპები:

– M4 Sherman (საშუალო ტანკი, ფართოდ გამოყენებული).

– M3 Lee/Grant.

– Valentine (მსუბუქი ტანკი, ძირითადად ბრიტანული, მაგრამ გადაცემული აშშ-ს მეშვეობით).

– სტალინის 1941 წლის მოთხოვნით თვეში საშუალოდ 500 ტანკი მიეწოდებოდა სსრკ-ს.

3. საზენიტო ქვემეხები:

– სულ: 8,200 ერთეული- გამოიყენებოდა საჰაერო თავდაცვისთვის, განსაკუთრებით ურბანულ ზონებში.

4. ტყვიამფრქვევები.

– სულ: 131,600 ერთეული- მოიცავდა სხვადასხვა ტიპის მსუბუქ და მძიმე ტყვიამფრქვევებს.

5. ჯიპები და სატვირთო მანქანები

– სულ: 500,000-ზე მეტი ჯიპი და სატვირთო მანქანა.

– ძირითადი მოდელები:

– Willys MB (ჯიპი).

– Studebaker US6 (2.5-ტონიანი სატვირთო, განსაკუთრებით პოპულარული).

– ეს მანქანები გადამწყვეტი იყო ლოგისტიკისა და მობილურობისთვის.

6. სხვა სამხედრო ტექნიკა.

– ლოკომოტივები- 1,900-ზე მეტი ორთქმავალი, რაც სსრკ-ს სარკინიგზო ტრანსპორტის 92%-ს შეადგენდა.

– ფლოტი- ასობით მცირე ხომალდი- მათ შორის ტორპედო-მზიდი ხომალდები და მტრალავები.

– საკომუნიკაციო აღჭურვილობა: რადიოსადგურები, ტელეფონები.

– საარტილერიო იარაღი: სხვადასხვა კალიბრის ქვემეხები და ნაღმსატყორცნები.

7. საბრძოლო მასალა:

– 2 მილიარდი ჭურვი სხვადასხვა იარაღისთვის.

– 150 მილიონი ტონა ფეთქებადი ნივთიერებები**.

8. სამედიცინო აღჭურვილობა:

– 40 მილიონი გრამი სტრეპტოციდი, ანტიბიოტიკები, სულფონამიდები. 1 მილიონი კგ ვიტამინი.

– ქირურგიული ინსტრუმენტები, რენტგენის აპარატები, მიკროსკოპები.

9. სურსათი და სტრატეგიული მასალები:

– 4.5 მილიონი ტონა საკვები (ძირითადად კონსერვები, მშრალი საკვები).

– 30,000 ტონა ალუმინი.

– ნავთობპროდუქტები, სამრეწველო ქიმიკატები.

10. სამოქალაქო დანიშნულების მასალები

– ომის ბოლო ეტაპზე, როდესაც სსრკ-მ გაათავისუფლა ტერიტორიები, ლენდ-ლიზის 90% შეადგენდა სამოქალაქო დანიშნულების მასალებს, მათ შორის სამშენებლო ტექნიკას, სარკინიგზო ვაგონებსა და ქარხნებისთვის აუცილებელ აღჭურვილობა-დანადგარებს.