უკვდავი შემოქმედება, ტრაგიკული სიყვარული და ბევრი ალკოჰოლი – როგორი იყო ამადეო მოდილიანის ნამდვილი ცხოვრება?

„შენს თვა­ლებს მა­შინ დავ­ხა­ტავ, რო­დე­საც შენს სულს შე­ვიც­ნობ“ – ასე პა­სუ­ხობ­და ამა­დეო მო­დი­ლი­ა­ნი საყ­ვა­რელ ქალს, ჟანა ები­უ­ტერ­ნის კი­თხვა­ზე, თუ რა­ტომ ხა­ტავ­და მას თვა­ლე­ბის გა­რე­შე. ჟანა მო­დი­ლი­ა­ნის ცხოვ­რე­ბის მთა­ვა­რი ქალი იყო. ისი­ნი ერ­თმა­ნე­თის­თვის იყ­ვნენ და­ბა­დე­ბუ­ლე­ბი მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მათი ბედ­ნი­ე­რე­ბა ხან­გრძლი­ვი არ ყო­ფი­ლა. გე­ნი­ა­ლუ­რი მხატ­ვრის შე­მოქ­მე­დე­ბა და სიყ­ვა­რუ­ლი ერ­თმა­ნეთ­თან მჭიდ­რო კავ­შირ­ში იყო, თუმ­ცა ამა­დე­ომ ვერ მო­ა­ხერ­ხა ხან­გრძლი­ვად დამ­ტკბა­რი­ყო რო­მე­ლი­მე­თი. ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე ტრა­გი­კუ­ლი და ამავდრო­უ­ლად, იდუ­მა­ლი ის­ტო­რი­ის მქო­ნე მხატ­ვარ­მა მისი ცხოვ­რე­ბის მთა­ვა­რი ქალი 20-ზე მეტ ტი­ლო­ზე ასა­ხა. ისი­ნი ერ­თმა­ნეთს 1917 წლის გა­ზა­ფხულ­ზე, კო­ლა­რო­სის სამ­ხატ­ვრო აკა­დე­მი­ა­ში შეხ­ვდნენ და ეს შეხ­ვედ­რა სა­ბე­დის­წე­რო აღ­მოჩ­ნდა.

“შევ­ხვდი ქალს, რო­მე­ლიც ხში­რად მე­სიზ­მრე­ბო­და, ვფიქ­რობ, ჩემი ნამ­დვი­ლი სიყ­ვა­რუ­ლი ვი­პო­ვე”, – ასე ამ­ბობ­და ამა­დეო ჟა­ნა­ზე. ბევ­რი სირ­თუ­ლის, მათ შო­რის, გო­გო­ნას ოჯა­ხის წევ­რე­ბის წი­ნა­აღ­მდე­გო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, მალე ერ­თად ცხოვ­რე­ბა და­ი­წყეს. მა­ლე­ვე შვი­ლი შე­ე­ძი­ნათ, რო­მელ­საც ასე­ვე ჟანა და­არ­ქვეს. რთუ­ლი იყო მათი ცხოვ­რე­ბა. მუდ­მი­ვი უფუ­ლო­ბა, მო­დი­ლი­ა­ნის ალ­კოჰო­ლი­სა და ნარ­კო­ტი­კი­სად­მი მიდ­რე­კი­ლე­ბა ბევრ პრობ­ლე­მას ქმნი­და. ჟანა მო­დის ცხოვ­რე­ბის სტი­ლის შეც­ვლას ცდი­ლობ­და, მაგ­რამ მან ბო­ჰე­მურ ცხოვ­რე­ბა­ზე დიდი სიყ­ვა­რუ­ლის გა­მოც კი ვერ თქვა უარი. თუმ­ცა ამ ფაქტს ჟა­ნას ამა­დე­ოს მი­მართ სიყ­ვა­რუ­ლი წა­მი­თაც არ გა­უ­ნე­ლე­ბია. ის მხატ­ვრის მთა­ვა­რი მუზა და ცხოვ­რე­ბის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლი იყო.

ერ­თად ცხოვ­რე­ბა დიდი ხანი არ გაგ­რძე­ლე­ბუ­ლა. ის გან­სა­კუთ­რე­ბით ბევ­რს სვამ­და. და­ე­წყო მო­ლან­დე­ბე­ბი და ხში­რად ბო­დავ­და. საღ გო­ნე­ბა­ზე კი ცოლ-შვილ­თან ერ­თად იტა­ლი­ა­ში წას­ვლა­ზე ოც­ნე­ბობ­და. თუმ­ცა მძი­მე მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში მყო­ფი ამა­დეო უპო­ვარ­თა სა­ა­ვად­მყო­ფო­ში გა­და­იყ­ვა­ნეს, სა­დაც მა­ლე­ვე, 1920 წლის 24 იან­ვარს, 15 სა­ათ­სა და 20 წუთ­ზე გარ­და­იც­ვა­ლა. ამ დროს მე­ო­რე ბავ­შვზე 9 თვის ფეხ­მძი­მე ჟანა სას­ტუმ­რო­ში იმ­ყო­ფე­ბო­და. ის სა­ა­ვად­მყო­ფო­ში მა­მა­სა და მე­გობ­რებ­თან ერ­თად მი­ვი­და. ამა­დე­ოს ცხე­დარს ხმის ამო­უ­ღებ­ლად მი­უ­ახ­ლოვ­და და დიდ­ხანს უყუ­რა, ერთი ცრემ­ლიც კი არ გად­მო­ვარ­დნია. ცხე­დარ­ზე მზე­რა­მო­უ­შო­რებ­ლად, უკუს­ვლით და­ტო­ვა ოთა­ხი. შინ მი­სუ­ლი არ ტი­რო­და და არ ლა­პა­რა­კობ­და, მხო­ლოდ ფან­ჯა­რას­თან იდგა და იყუ­რე­ბო­და. მე­ო­რე დი­ლით, 4 სა­ათ­ზე ები­უ­ტერ­ნე­ბის სახ­ლის ეზო­ში სრუ­ლი­ად შემ­თხვე­ვით მყოფ­მა მუ­შებ­მა გარ­დაც­ვლი­ლი ჟანა იპო­ვეს. ის თა­ვი­ანთ არ­და­ბა­დე­ბულ შვილ­თან ერ­თად ამა­დე­ოს­თან შე­სახ­ვე­რად წა­ვი­და.

ასე­თი ტრა­გი­კუ­ლი იყო ამა­დე­ოს სიყ­ვა­რუ­ლი, თუმ­ცა არც მისი ცხოვ­რე­ბის სხვა ნა­წი­ლი იყო უზ­რუნ­ვე­ლი. ამა­დეო 1884 წლის 12 ივ­ლისს, ლი­ვორ­ნო­ში, წვრილ ბურ­ჟუ­ა­ზი­ულ ოჯახ­ში და­ი­ბა­და. მამა ფლა­მი­ნიო მო­დი­ლი­ა­ნი ჯერ შე­ში­თა და ნახ­ში­რით ვაჭ­რობ­და, შემ­დეგ კი პა­ტა­რა სა­მაკ­ლე­რო კან­ტო­რას ფლობ­და. მა­მის მი­მართ მო­დი­ლი­ა­ნი ყო­ველ­თვის გულ­გრი­ლი და ზოგ­ჯერ მტრუ­ლად გან­წყო­ბი­ლიც კი იყო. დედა კი გა­ტა­ცე­ბით უყ­ვარ­და. ით­ვლე­ბა, რომ სწო­რედ დე­დის რო­მან­ტი­კულ­მა ბუ­ნე­ბამ იქო­ნია უდი­დე­სი ზე­გავ­ლე­ნა ახალ­გაზ­რდა მო­დი­ლი­ა­ნის მსოფ­ლმხედ­ვე­ლო­ბა­ზე. დე­დის დღი­ურ­მა, რო­მელ­საც იგი ამა­დე­ოს და­ბა­დე­ბის შემ­დეგ აწარ­მო­ებ­და, მხატ­ვრის მხატ­ვრის ბი­ოგ­რა­ფი­ის სრუ­ლი სუ­რა­თის შე­საქ­მნა­ში დიდი წვლი­ლი შე­ი­ტა­ნა.

ამა­დეო მუდ­მი­ვად ხა­ტავ­და და ბევ­რს ფიქ­რობ­და პა­რიზ­ზე. 1906 წელს 22 წლის მხატ­ვარ­მა გა­და­წყვი­ტა, პა­რიზს სწვე­ო­და. იქა­უ­რი მხატ­ვრე­ბი გა­იც­ნო და მალე ბო­ჰე­მუ­რი წრის გა­ნუყ­რე­ლი ნა­წი­ლი გახ­და. და­უ­მე­გობ­რდა ჟან კო­კტოს, გა­იც­ნო პაბ­ლო პი­კა­სო.

გე­მოვ­ნე­ბი­ა­ნად ჩაც­მუ­ლი მო­დი­ლი­ა­ნი პა­რი­ზის ქუ­ჩებ­ში ამა­ყად და­ა­ბი­ჯებ­და. ის ფრან­გულ ენას დე­დის წყა­ლო­ბით შე­სა­ნიშ­ნა­ვად ფლობ­და. ის ატა­რებ­და ძვირ­ფას შავ პი­ჯაკს, თეთრ პე­რანგსა და ჰალ­სტუხს, რაც არის­ტოკ­რა­ტი­ულ იერს სძენ­და და იქა­უ­რი მხატ­ვრე­ბის­გან გა­მო­არ­ჩევ­და. პა­რი­ზულ­მა ცხოვ­რე­ბამ მო­დი­ლი­ა­ნი სას­მელს იმ­დე­ნად მი­აჩ­ვია, რომ მას­ზე და­მო­კი­დე­ბუ­ლი გახ­და. ამ­ბო­ბენ, რომ ამა­დეო არ მი­ე­კუთ­ვნე­ბო­და მათ რიგს, ვინც სას­მელს ნელა სვამ­და. მხატ­ვა­რი ცდი­ლობ­და, რომ „წყურ­ვი­ლი“ ერ­თი­ა­ნად მო­ეკ­ლა.

მო­დი­ლი­ა­ნი ზოგ­ჯერ თა­ნახ­მა იყო, თა­ვი­სი ნა­ხა­ტი ერთ ჭიქა სას­მელ­ზე გა­ეც­ვა­ლა. ეს საქ­ცი­ე­ლი სუ­ლაც არ იყო გა­მოწ­ვე­უ­ლი იმით, რომ სას­მე­ლი უნ­დო­და ან თა­ვის ნა­მუ­შევ­რებს არ აფა­სებ­და. მას ამ ქმე­დე­ბით სა­კუ­თა­რი თა­ვის დე­მონ­სტრი­რე­ბა სურ­და. ყუ­რა­დღე­ბის ცენ­ტრში მოქ­ცე­ვა­ში და­ეხ­მა­რა ნა­ხა­ტე­ბიც, რომ­ლებ­ზეც შიშ­ვე­ლი სხე­უ­ლე­ბი ჭარ­ბობ­და. იმ პე­რი­ოდ­ში სი­შიშ­ვლის და­ნახ­ვა სა­ზო­გა­დო­ე­ბას აღი­ზი­ა­ნებ­და. ამა­ვე მი­ზე­ზით გა­მოწ­ვე­უ­ლი აჟი­ო­ტა­ჟის გამო მისი პირ­ვე­ლი გა­მო­ფე­ნა მა­ლე­ვე და­ხუ­რეს. თუმ­ცა მო­დი­ლი­ა­ნის სა­ხე­ლი ყვე­ლამ გა­ი­გო.

„მო­დი­ლი­ა­ნის ნა­ხა­ტე­ბი სი­ნა­ტი­ფის გან­სა­ხი­ე­რე­ბაა. ის ჩვე­ნი არის­ტოკ­რა­ტი იყო. მისი ხა­ზე­ბი, ხში­რად ისე მკრთა­ლი, რომ მოჩ­ვე­ნე­ბა გგო­ნია, ლა­ქად არას­დროს იქ­ცე­ვა. ამას სი­ა­მის კა­ტის სის­ხარ­ტით გა­ურ­ბის. მო­დი­ლი­ა­ნი გან­გებ არ აგ­რძე­ლებს სა­ხე­ებს, არ ავ­ლენს მათ ასი­მეტ­რი­ას, არ თხრის ცალ თვალს, არ უგ­რძე­ლებს კის­რებს. ეს თა­ვის­თა­ვად ხდე­ბა მის წარ­მო­სახ­ვა­ში. ასე გვხა­ტავ­და ჩვენ კაფე „რო­ტონ­და­ში“ მა­გი­დას მიმჯდა­რი, ასე­თებს გან­გვსჯი­და, ასე­თებს შეგ­ვიგ­რძნობ­და, ვუყ­ვარ­დით ან გვე­კა­მა­თე­ბო­და. მისი ნა­ხა­ტი უსი­ტყვო ლა­პა­რა­კია“ – ამ­ბობ­და ჟან კო­კტო მო­დი­ლი­ან­ზე და მარ­თლაც ასე­თია მისი ნა­ხა­ტე­ბი, რომ­ლე­ბიც დღე­საც არ ტო­ვებს ემო­ცი­ის გა­რე­შე მნახ­ველს. მათი ერ­თად ნახ­ვის და სახ­ლში ქო­ნის შე­საძ­ლებ­ლო­ბას კი ალ­ბო­მი „დიდი მხატ­ვრე­ბი“ გაძ­ლევთ, რო­მე­ლიც 18 ოქ­ტომ­ბრი­დან გა­ზეთ „კვი­რის პა­ლიტ­რას­თან“ ერ­თად გა­მო­ვა. ალ­ბო­მის სპე­ცი­ა­ლუ­რი ფა­სია 15 ლარი, გა­ზეთ­თან ერ­თად – 17 ლარი.

„დიდი მხატ­ვრე­ბის“ სე­რი­ის ალ­ბო­მე­ბით ყვე­ლა დრო­ის სა­უ­კე­თე­სო მხატ­ვრე­ბის შე­მოქ­მე­დე­ბას გა­ეც­ნო­ბით, რო­გო­რი­ცაა: ლე­ო­ნარ­დო და ვინ­ჩი, ვან გოგი, სალ­ვა­დორ დალი, პი­კა­სო და სხვ.

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ თა­ნა­მედ­რო­ვე ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბი­სა და ციფ­რუ­ლი ბეჭდ­ვის დამ­სა­ხუ­რე­ბით, მხატ­ვრე­ბის უნი­კა­ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბის ნი­მუ­შე­ბი წიგ­ნებ­ში თით­ქმის სრუ­ლი სი­ზუს­ტი­თაა გა­და­ტა­ნი­ლი, რაც იმას ნიშ­ნავს, რომ თქვე­ნი საყ­ვა­რე­ლი მხატ­ვრე­ბის ნა­მუ­შევ­რებს ზედ­მი­წევ­ნი­თი სი­ზუს­ტით და­ი­ნა­ხავთ.

ტექ­ნი­კურ სა­კი­თხთან ერ­თად მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ალ­ბო­მე­ბის ში­ნა­არ­სიც. „დიდი მხატ­ვრე­ბის“ სე­რია თქვენ­თვის ერ­თგვა­რი გზამ­კვლე­ლი გახ­დე­ბა და მსოფ­ლი­ო­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი მხატ­ვრე­ბის შე­სა­ხებ აქამ­დე უც­ნობ ბი­ოგ­რა­ფი­ულ ინ­ფორ­მა­ცი­ას გა­გაც­ნობთ. მათი პი­რა­დი თუ პრო­ფე­სი­უ­ლი ცხოვ­რე­ბა ორ­მა­გად სა­ინ­ტე­რე­სოა იმი­ტო­მაც, რომ არა­ერთ ნა­ხატს სწო­რედ ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი ფაქ­ტე­ბი თუ მოვ­ლე­ნე­ბი უდევს სა­ფუძ­ვლად.

kviris palitra

გააზიარეთ და მოიწონეთ სტატია: