1841 წელი ,,ჯანყი გურიაში,, – ბრძოლა შეკვეთილისათვის

1841 წლის 9 აგვისტოს გოგორეთში გამართულ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, აჯანყებული გურულებისერთი ნაწილი შეკვეთილი და გრიგოლეთის მიმართულებით დაიძრა. იმავე 9 აგვისტოს აჯანყებულთა სხვა ძალებმა თავს დასხნენ და აიღეს მდინარე ჩოლოქზე არსებული რუსული საგუშაგო და საბაჟო. მეორე დღეს 10 აგვისტოს აჯანყებულემა შკვეთილში არსებული რუსული საზღვაო ფორტი წმინდა ნიკოლოზის სიმაგრე აიღეს, ფორტთან ერთად აჯანყებუ­ლების ხელში ჩაუვარდათ იარაღის და სურსათის საწყობები. იმავე 10 აგვისტოს აჯანყებულების ნაწილმა გრიგოლეთის საგუშაგოდან რუსი ჯარისკაცები გაყარა და საგუშაგო დაიკავა. 18 აგვისტოს გურიაში დავით დადიანის მეთაურობით სამეგრელოს 1000 კაციანი მილიცია შევიდა და მალთაყვა და გრიგოლეთი დაიკავა, 20 აგვისტოს დადიანის მილიციას აჯანყებულმა გურულებმა შეუტიეს, გრიგოლეთში სამდღიანი ბრძოლა 23 აგვისტოს გურულების გამარჯვებით დამთავრდა, სამეგრელოს მილიციის ნაწილმა იარაღი დაყარა და გურულებს ჩაბარდა, ნაწილმა კი ფოთისაკენ დაიხია, როგორც რუსები აღნიშნავდნენ დადიანის გურიაში შესვლის შედეგად აჯანყებულთა 4000 კაციანმა დაჯგუფებამ ვეღარ შეძლო ფოთისა და რედუტ-კალეს (ყულევის) მიმართულებით შეტევის განხორციელება. 2 სექტემბერს რუსებმა გენერალი იოსებ ანრეპის სარდლობით სცადა ზღვიდან წმინდა ნიკოლოზის ფორტის აღება, ეს შეტევა აჯანყებულებმა მოიგერიეს. მეორე დღეს 3 სექტემბერს რუსებმა ხმელეთიდან შეუტიეს ფორტს, აჯანყებულებმა ფორტის საწყობები გადაწვეს და სიმაგრე დატოვეს. მიუხედავად იმისა, რომ ფორტის რუსებმა დაიკავეს მათ ვერ შეძლეს მისი შენარჩუნება და მორე დღეს ფოთისკენ დაიხიეს, ფორტი კი ისევ აჯანყებულებმა დაიკავეს. 13 სექტემბერს წმინდა ნიკოლოზის ფორტზე შეტევა ისევ დაიწყო, ფორტს ზღვიდან შუეტიეს რუსებმა, ხოლო ხმელეთიდან სამეგრელოს მილიციამ, რომელებმაც ერთობლივი ძალებით დაიკავეს ფორტი 14 სექტემბერს. რუსულ სამხედრო შენაერთებთან ერთად გურულ აჯანყებულებს ებრძოდა სამგრელოს, იმერეთი და გურიის მილიცია. ამ მოვლენების შესახებ კავკასიის კორპუსის გენერალური შტაბის უფროსი გენერალ-მაიორი პავლე კოცებუ წერდა: „ხელისუფლებისთვის ესოდენ განსაკუთ­რებული ძნელბედობის ჟამს ჩემთვის ძალზე მნიშვნელოვანია აღიარება იმისა, თუ როგორი ერთგულებითა და თავგამოდებით იბრძვიან მეგრელი მოლაშქრენი თვისტომთა წინააღმდეგ. მათი თავდადებული მოქმედება აშკარად ვლინდება მეამბოხე გურულებთან შეუპოვარ ბრძოლაში, სადაც მათთვის უმთავრესია არა ნათესაური გვარ-ტომობით კავშირ-ურთიერთობანი, არამედ უმაღლესი ერთგულების გამოვლინება ხელმწიფე იმპერატორისა და მამულის წინაშე“. წმინდა ნიკოლოზის ფორტის რუსების მიერ აღება ბოლო და უმნიშნელოვანესი დარტყმა იყო გურიის აჯანყებისათვის, ამის შემდეგ რუსებმა რამდენიმე დღეში სრული კონტროლი აღადგინეს გურიაზე.

ფრანგულ ჟურნალ L’Illruction-ის 1853 წლის 17 დეკემბრის ნომერში (#564) გამოქვეყნებული ჟიულ გოდროს (1816-1898) ილუსტრაცია, „შეკვეთილის ფორტი“ (Shekvetili fortress, Georgia, illustration by J Gaildrau from L’Illustration, Journal Universel, No 564, December 17, 1853)

 

გააზიარეთ და მოიწონეთ სტატია:

მსგავსი სტატიები

  • 92
    1819-20 წლების იმერეთ-გურიის საეკლესიო აჯანყებაეკლესიური მონობა ყველა მონობაზე უარესია - კირიონ მეორე  1817 წელს საქართველოს ეგზარხოსად მიტროპოლიტი თეოფილაქტე რუსანოვი დაინიშნა, რომელმაც 1811 წელს აღმოსავლეთ საქართველოში დაწყებული საეკლესიო რეფორმა 1819 წელს იმერეთში გააგრძელა. რეფორმა ქართული ეკლესიის რუსულ ეკლესიასთან სრულ მიერთებას გულისხმობდა. ვასილი პოტო რუსანოვის დანიშვნას ასე აღწერს - „ერმოლოვის კავკასიაში დანიშვნისთანავე საქართველოს ეგზაროსად დაინიშნა ცნობილი…
    Tags: და, ისტორია
  • 91
    "ეკლესიაში გულმხურვალე ლოცვასთან ერთად გურულს იქვე შეუძლია შეუთანხმდეს რამდენიმე ამხანაგს ძარცვასა და ყაჩაღობაზე" რუსი მოგზაური გურულებზეგაზეთ კავკაზის ჟურნალისტმა ნიკოლოზ დუნკელ-ველინგმა (ვენგერი) გურიაში სავარაუდოდ იმოგზაურა 1850 ან 1851 წელს. უნდა აღინიშნოს, რომ გაზეთი „კავკაზი“ კავკასიის სამხედრო ტიპოგრაფიული განყოფილების გამოცემა გახლდათ და მასზე ზედამხედველობას ახორციელებდა კავკასიის მთავარმართებლის კანცელარია. მისი დანიშნულება გახლდათ კავკასიაში მყოფი რუსული სამხედრო ელიტის ინფორმირება. წერილები გაზეთ კავკასის 1853-54 წლების ხუთ ნომერში გამოქვეყნდა, აქედან ოთხი…
    Tags: და, ისტორია
  • 89
    "იაკობ მარი გურიის ცოცხალი ქრონიკაა, მისი მონათხრობი ძალიან შთამბეჭდავია და გაჯერებული იუმორით" - ნიკოლოზ დუნკელ-ველლინგი 1851 წელინიკოლოზ დუნკელ-ველლინგი - გურიის შესახებ ჩანაწერებიდან დასასრული; დასაწყისი იხილთ კატეგორია ისტორიაში;  როგორ აღწერს 1850 წელს უცხოელი ჟურნალისტი რუსეთ თურქეთის მაშინდელ საზღვართან მოგზაურობას და სტუმრობას ბუკისციხეში მარის მეურნეობაში. (დუნკელ-ველინგმა გურიაში სავარაუდოდო იმოგზაურა 1850 ან 1851 წელს, წერილი გამოქვეყნდა 1853 წელს. 4) სასაზღვრო ზოლი, მართან სტუმრობა ასე და ამგვარად მე დავათვალიერე ოზურგეთის…
    Tags: და, ისტორია
  • 88
    თურქების თავდასხმა შეკვეთილის სიმაგრეზე და „გზააბნეული“ რუსული ფრეგატიყირიმის ომი 1853 წელს 11 ოქტომბერს დაიწყო. სწორედ ამ დღეს დაესხა თურქები რუსულ საგუშაგოებს დუნაის შესართავთან. რამდენიმე დღის შემდეგ 15-16 ოქტომბრის ღამეს, თურქების ხუთი ბატალიონი დაახლოებით 5000 ჯარისკაცი ჩურუკსუელი (ქობულეთი) ჰასან და ალი ბეგ თავდგირიძეებისა და დედე აღას მეთაურობით თავს დაესხა შეკვეთილში მდინარე ნატანების ზღვის შესართავთან არსებულ წმინდა ნიკოლოზის ფორტს.…
    Tags: და, ისტორია